Eksfiltracja danych a wyciek danych
Wyciek danych to każde nieautoryzowane ujawnienie danych, celowe lub przypadkowe. Pracownik, który wysyła arkusz na prywatne konto e-mail, żeby pracować z domu, powoduje wyciek przez zaniedbanie, a nie ze złej woli.
Eksfiltracja danych to celowe, ukryte przeniesienie danych do zewnętrznego miejsca kontrolowanego przez napastnika lub pracownika. Zakłada intencję: ktoś wynosi dane tak, żeby nikt tego nie zauważył.
W praktyce metody wykrywania bardzo się pokrywają, bo obie wymagają monitorowania przepływu danych i analizy treści. Różnica w intencji nadal ma znaczenie przy reagowaniu na incydent, w postępowaniu prawnym i przy klasyfikacji zagrożeń wewnętrznych.
| Kryterium | Wyciek danych | Eksfiltracja danych |
|---|---|---|
| Celowy zamiar | ||
| Może być przypadkowy | ||
| Monitorowanie przepływu i treści danych |
Najczęstsze metody eksfiltracji
Eksfiltracja wykorzystuje każdy kanał, którym dane mogą legalnie opuścić organizację. Każdy kanał wymaga osobnej kontroli, a lokalne, takie jak USB czy drukowanie, obsługuje kontrola urządzeń.
Pierwszych sześć metod jest najczęstszych w realnych incydentach. Dwie ostatnie są rzadsze, ale trudniejsze do wykrycia.
| Kanał | Jak dane wychodzą |
|---|---|
| Kanały sieciowe | Wysyłanie przez HTTP/HTTPS, FTP, własne protokoły tunelowania; szyfrowanie ukrywa treść |
| Załączniki lub linki wysyłane na zewnętrzne adresy, także przez webmail | |
| Chmura | Wysyłanie na prywatne konta, np. Google Drive, Dropbox, OneDrive, Box, MEGA |
| Komunikatory | Pliki wysyłane przez WhatsApp, Telegram, Signal, Slack, Teams lub czat w przeglądarce |
| Nośniki wymienne | Kopie na pendrive, dyski zewnętrzne lub nośniki optyczne |
| Schowek i ekran | Tekst wklejony do nieautoryzowanych aplikacji lub zdjęcia ekranu |
| Drukowanie | Dokumenty wrażliwe wydrukowane w celu fizycznego wyniesienia |
| Steganografia i nadużycie protokołów | Dane ukryte w plikach obrazu lub dźwięku; tunelowanie DNS/ICMP w niewielkich ilościach |
Kto dokonuje eksfiltracji danych
Dane wynoszą trzy rodzaje podmiotów:
- Złośliwi pracownicy wewnętrzni: pracownicy lub współpracownicy, którzy kradną dane celowo, np. własność intelektualną dla konkurenta, bazy klientów, dane finansowe do oszustwa albo informacje z przyczyn ideowych, np. sygnalizowania nieprawidłowości lub aktywizmu.
- Przejęte konta: zewnętrzni napastnicy, którzy ukradli dane logowania lub przejęli urządzenie. Działają przez uprawniony dostęp pracownika, więc aktywność wygląda na autoryzowaną. Dlatego przejęte konta podlegają monitorowaniu zagrożeń wewnętrznych.
- Złośliwe oprogramowanie: trojany typu infostealer i zaawansowane trwałe zagrożenia (APT), które zbierają dane lokalnie i wysyłają je na serwer sterujący.
Dlaczego eksfiltrację trudno wykryć
Główna trudność polega na tym, że eksfiltracja korzysta z tych samych aplikacji i kanałów co zwykła praca. Pracownik wysyłający plik do chmury o 14:00 może udostępniać propozycję klientowi. Ta sama czynność o 2 w nocy, na prywatne konto, przez osobę, która złożyła wypowiedzenie, to już inna historia. Żaden pojedynczy sygnał nie jest rozstrzygający, dlatego wykrywanie łączy poniższe kontrole i ocenia ryzyko w czasie.
- Analiza treści: czy dane pasują do poufnych wzorców, odcisków cyfrowych lub etykiet? Na tym sprawdzeniu opiera się blokowanie oparte na treści.
- Kontekst: kiedy, skąd i kto: po godzinach, nietypowa lokalizacja, pracownik odchodzący z firmy.
- Wolumen i wzorzec: masowe pobranie, po którym następuje zewnętrzne wysłanie, to klasyczny sygnał.
Zapobieganie i reakcja
Zapobieganie i reakcja łączą pięć możliwości:
- 1
Egzekwowanie polityk DLP
Zatrzymanie wysyłania wrażliwych danych przez kontrolowane kanały, na podstawie klasyfikacji treści.
- 2
Monitorowanie kanałów lokalnych
Widoczność USB, schowka i drukowania, których nie widzą narzędzia sieciowe.
- 3
Ustalenie normalnego zachowania
Analityka behawioralna (UEBA) buduje profil typowej aktywności i zgłasza odchylenia.
- 4
Ograniczenie dostępu
Dostęp tylko do danych potrzebnych do pracy ogranicza szkody z przejęcia dowolnego konta.
- 5
Badanie i zabezpieczenie dowodów
Ustalenie kto, co, kiedy i gdzie, powstrzymanie kolejnych transferów oraz zachowanie dowodów do postępowania prawnego lub dyscyplinarnego.
Jak to wygląda w Anexet
W konsoli Anexet przechwycony e-mail otwiera się na karcie AI, która wskazuje możliwe zagrożenia, np. ukrywanie informacji, i krótkie podsumowanie rozmowy. Ekran zaznacza też, że odpowiedzi AI nie zawsze są wiarygodne, więc analityk nadal czyta wiadomość przed podjęciem decyzji. Oznaczoną wiadomość można dodać do sprawy w module dochodzeń.
Od czego zacząć
Zacznij od danych, których wyciek najbardziej by zaszkodził, a potem zmapuj kanały, którymi ludzie je faktycznie przenoszą. Reguły blokujące wszystko od pierwszego dnia zwykle są wyłączane, a wtedy nie ma już żadnego monitoringu.
Moduł Anexet DLP działa on-premise i obejmuje kanały opisane powyżej.
Czytaj dalej: Systemy DLP — czym są i jak działają; Jak oficer bezpieczeństwa wykrywa insidera za pomocą systemu DLP?.
Eksfiltracja rzadko wygląda jak atak. Wygląda jak zwykłe wysłanie pliku w zwyczajne popołudnie.
Jak rozwiązuje to Anexet
Moduł DLP Anexet został zaprojektowany specjalnie do wykrywania i blokowania eksfiltracji danych we wszystkich kanałach, z których może skorzystać osoba wewnętrzna lub przejęte konto:
Architektura on-premise oznacza, że wszystkie dane wykrycia, przechwycona treść i pliki postępowania pozostają w infrastrukturze organizacji. Ma to znaczenie, gdy sama sprawa dotyczy danych wrażliwych lub regulowanych, które nie powinny trafiać do chmury podmiotu trzeciego.
Polityki blokowania
Polityki blokujące działają na 11 typach kanałów: HTTP(S), SMTP, FTP, MAPI, komunikatorach, drukowaniu, schowku, nośnikach zewnętrznych, udziałach sieciowych, procesach i transferach plików. Warunki mogą opierać się na obiektach klasyfikacji treści, takich jak dopasowanie tezaurusa, skrót, cyfrowy odcisk lub etykieta poufności.
Przechwytywanie na punktach końcowych
Przechwytywanie na stacji roboczej odczytuje treść pliku, zanim szyfrowanie ją ukryje. Daje to widoczność w przesyłanie do chmury, transfery przez komunikatory oraz kanały lokalne (USB, schowek, drukowanie), których narzędzia wyłącznie sieciowe nie widzą.
Analiza ryzyka
Silnik analizy ryzyka ocenia użytkowników w ośmiu gotowych kategoriach ryzyka. Łączy sygnały wycieku danych ze wskaźnikami behawioralnymi, takimi jak wzorce czasowe i anomalie wolumenu, aby ustalić kolejność spraw do zbadania.
Dochodzenia
Moduł postępowań buduje sprawy z zarejestrowanych zdarzeń. Sprawy można wyeksportować do celów prawnych lub dyscyplinarnych.
Funkcja blokowania transferu danych
Dowiedz się więcej